Nederland gidsland - schildklierziekten

Plaats hier (verwijzingen naar) literatuur, onderzoeken en andere bronnen van kennis over hypothyroïdie.
Discussies over artikelen s.v.p. in het HypoCafé.

Nederland gidsland - schildklierziekten

Berichtdoor ineke » zondag 02 november 2008 - 14:04

Artikel in het AMC (Amsterd. Med. Centrum) mag. van sept. 2008

Ons land hanteert de beste methode om bij baby’s alle vormen van aangeboren schildklierziekten op te sporen.
Kinderarts en promovendus David van Tijn pleit ervoor dat andere landen het Nederlandse voorbeeld snel volgen.
Zij missen nu vaak schildklieraandoeningen die ernstige schade aan het zenuwstelsel veroorzaken of zelfs tot de dood leiden.

Vrijwel alle baby’s in Nederland krijgen tijdens de eerste levensweek een hielprik.
In het bloed dat daarbij is afgenomen, wordt gekeken of het kind een van de zeventien ziektes heeft waarop wordt gescreend.
De hielprik werd in 1974 geïntroduceerd voor de stofwisselingsziekte phenylketonurie (PKU).

In 1981 volgde congenitale hypothyreoïdie (CH), een aangeboren tekort aan schildklierhormoon.
‘Dit hormoon is bij de meeste groei- en rijpingsprocessen in het lichaam betrokken’, vertelt kinderarts David van Tijn.
‘Vooral het zenuwstelsel is er sterk afhankelijk van.
Een tekort leidt tot cognitieve en motorische schade, die voor een belangrijk deel onherstelbaar is.’

Vanaf het begin speelt de vraag hoe het best op CH gescreend kan worden:
op basis van schildklierhormoon zelf (T4) of op basis van het hypofysehormoon TSH (thyroïd stimulerend hormoon).
Van Tijn:
‘De schildklierfunctie staat onder invloed van de hypofyse en de hypothalamus, twee andere endocriene klieren, die de concentratie van het schildklierhormoon in het bloed voortdurend meten.
Is die concentratie te laag, dan activeert de hypothalamus de hypofyse door meer TRH (TSH releasing hormone) te produceren.
Dat zet de hypofyse aan tot extra aanmaak van TSH.
En op zijn beurt zweept dat TSH de schildklier op tot de productie van meer schildklierhormoon.

Om het nog iets ingewikkelder te maken:
ook zonder tussenkomst van de hypothalamus kan de hypofyse extra TSH aanmaken als de concentratie T4 te laag wordt.
Het gaat dus om een complex terugkoppelingssysteem dat bepaalt hoeveel schildklierhormoon wordt aangemaakt.’

Als de hypofyse en de hypothalamus – die zich beide in de hersenen bevinden – goed werken, leidt een tekort aan schildklierhormoon ‘automatisch’ tot extra TSH.
Dat TSH moet immers de schildklierhormoonproductie opjagen.

Voor screening op congenitale hypothyreoïdie kozen veel landen daarom de methode die gebaseerd is op een TSH-bepaling.
Van Tijn:
‘Zo vind je de baby’s die een schildklierprobleem hebben, maar níet de baby’s met een probleem in de hypofyse of hypothalamus, het regelcentrum van de schildklierfunctie.
Bij dit ziektebeeld, centrale hypothyreoïdie, door ons afgekort als CH-C, maakt de hypofyse structureel te weínig TSH aan, waardoor er ook te weinig schildklierhormoon aangemaakt wordt.
Met een screeningsmethode gebaseerd op TSH zijn deze kinderen niet op te sporen.
Je meet namelijk niet de hoge TSH-waarden die kenmerkend zijn voor een tekort aan schildklierhormoon.’

Waarom kozen veel landen dan toch voor TSH?
Van Tijn:
‘Een voordeel van de TSH-methode is de hoge specificiteit: er zijn niet veel kinderen die ten onrechte een afwijkend screeningsresultaat hebben.
Bovendien dacht men dat maar één op de honderdduizend baby’s last had van schildklierhormoontekort door problemen in de hersenen, dat bij die zuigelingen slechts sprake was van milde hypothyreoïdie en dat ze op basis van andere hypofysehormoontekorten ook zonder screening snel ontdekt zouden worden.’
Maar geen van deze drie vooronderstellingen klopte, zo blijkt uit onderzoek waarop Van Tijn binnenkort hoopt te promoveren.

onrust
‘In tegenstelling tot de meeste andere landen heeft Nederland direct gekozen voor een CH screeningsmethode op basis van T4’, zegt Van Tijn.
‘Die methode is in principe geschikt voor de opsporing van zowel vormen van CH waarbij de oorzaak in de schildklier zelf ligt (CH-T), als van die waarbij de oorzaak ligt in de hersenen (CH-C).

Maar een groot nadeel van de T4-methode is de lage specificiteit: er zijn veel kinderen die ten onrechte een afwijkend screeningsresultaat hebben.
In de bloedbaan komt schildklierhormoon namelijk voor het overgrote deel in zijn eiwitgebonden vorm voor.
Het grootste deel, zeventig procent, is gebonden aan thyroxine bindend globuline – TBG.
Bijna dertig procent zit vast aan albumine en een klein deel aan transthyretine.
Slechts 0,03 procent van het schildklierhormoon zweeft vrij rond. En juist dat ongebonden schildklierhormoon – afgekort FT4 – doet het werk.
Dat is dus de maat die we zouden willen meten.’

In 1993 – wanneer Van Tijn met zijn onderzoek begint – was FT4 niet in het hielprikbloed te meten.
Men kon alleen de totale hoeveelheid schildklierhormoon vaststellen, dus FT4 en eiwitgebonden T4 samen.
Van Tijn:
‘Jaarlijks werden ongeveer zevenhonderd baby’s geboren met een tekort aan TBG.
Die hadden allemaal een afwijkend screeningsresultaat op basis van een te lage totale T4-concentratie, terwijl er geen sprake was van een tekort aan schildklierhormoonwerking, omdat hun FT4 normaal was.
Vergeleken met de zeventig baby’s die werkelijk een schildklierhormoontekort hadden, was dat een enorme groep.
Per jaar werden met de Nederlandse CH-screening dus bijna achthonderd kinderen met een mogelijk schildklierprobleem gevonden, terwijl het feitelijk om maar zeventig zuigelingen met CH ging.
Die vele fout-positieve screeningsuitslagen leidden tot veel onrust bij ouders.
Tegelijkertijd verslapte de alertheid bij de betrokken artsen, omdat er in negen van de tien gevallen toch niets aan de hand was.’

veel vaker
Met zijn onderzoek wilde Van Tijn in elk geval twee vragen beantwoorden.
Hoe kan de Nederlandse screening beter en scherper worden uitgevoerd, en ten tweede, hoe groot en belangrijk zijn de problemen die ontstaan door een gebrekkig functionerende hypothalamus of hypofyse bij patiënten met CH-C?

Na een pilotstudie, uitgevoerd door het RIVM, gaat Nederland dankzij nieuwe technologische ontwikkelingen anders screenen.
Van Tijn:
‘Het bleek mogelijk om de TBG-concentratie in het hielprikbloed te bepalen, waardoor een groot deel van de zevenhonderd fout-positieve screeningsuitslagen voortaan direct kon worden uitgesloten.
Dankzij de nieuwe screeningstechniek konden we de verhouding tussen TBG en T4 bepalen, als maat voor de FT4 concentratie bij de baby.
Door deze uitslagen te combineren met de resultaten van de TSH-bepaling die in Nederland bij de kinderen met de laagste T4-concentraties ook verricht wordt, konden vervolgens de kinderen met CH-T (schildklierprobleem) en CH-C (hypofyse/hypothalamusprobleem) onderscheiden worden.’

De kinderendocrinologische centra verwezen gedurende twee jaar alle kinderen met screeningsuitslagen die op een hypofyse of hypothalamusprobleem duidden naar Van Tijn door.
‘Dat leverde unieke gegevens op’, aldus de promovendus, ‘omdat niemand ter wereld deze kinderen zo jong opspoorde.
Voor het eerst konden aard en omvang van deze aangeboren problemen in kaart gebracht worden.’

Wat blijkt?
Schildklierhormoontekort als gevolg van problemen in de hersenen komt veel vaker voor dan men dacht.
Niet één op de honderdduizend baby’s heeft een afwijkende hypothalamus of hypofyse, maar één op de zestienduizend.
Bij één op de zeven patiënten blijkt de oorzaak van het tekort aan schildklierhormoon niet in de schildklier, maar in de hersenen te liggen.

En minstens zo belangrijk:
onder de CH-patiënten zijn dit degenen die de grootste kans hebben op schade aan het centraal zenuwstelsel en vroegtijdig overlijden.
Van Tijn:
‘De hypofyse en hypothalamus reguleren niet alleen de schildklierfunctie, maar zijn ook betrokken bij de finetuning van de bijnierschors en enkele andere endocriene organen.
Bij driekwart van de baby’s met CH-C zagen we dat ook tekorten van andere hypofysehormonen bestonden.
Deze multiple hypofysehormoondeficiënties zorgen voor de ernstige schade en de hoge overlijdenskans van deze groep patiënten.’

Volgens Van Tijn heeft Nederland op dit moment de best ontwikkelde screening voor schildklierhormoontekort ter wereld.
Van Tijn:
‘Wanneer de VS en andere westerse landen hun TSH-screening zouden verruilen voor de Nederlandse aanpak, zijn daar waarschijnlijk honderden levens per jaar mee te redden.
’ Het aantal baby’s dat nu onherstelbare schade oploopt aan het zenuwstelsel, omdat ze niet met de CH-screening worden opgespoord, is waarschijnlijk nog vele malen groter.
‘De Nederlandse screeningsmethode is ongeveer tien procent duurder, maar de gezondheidswinst is erg groot’, stelt Van Tijn, die hoopt dat andere landen snel zullen volgen.

Pieter Lomans


http://www.amc.uva.nl/index.cfm?pid=703 ... itemid=101
Groeten, Ineke
Avatar gebruiker
ineke
Forumverslaafde
 
Berichten: 1378
Geregistreerd: zaterdag 17 juni 2006 - 14:12

Keer terug naar Waardevolle informatie met bronvermelding

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 1 gast

cron