OUDE Hypoforum

Effect pulsatiele afgifte van cortisol

Ook farmacoloog Ron de Kloet van het Leiden Amsterdam Center
for Drug Research en de Universiteit Leiden is geïnteresseerd in hormonen, maar dan vooral in hun rol bij stress.
Hij werd in Doorwerth erg enthousiast door de voordracht van prof. dr. S.L. Lightman.
De hoogleraar van de Universiteit van Bristol (Groot-Brittannië) is bepaald geen onbekende binnen de endocrinologie.

Tijdens het congres hield hij de plenaire voordracht The importance of rapid time domains in HPA function.
‘De ideeën over de HPA-as (hypothalamus-hypofyse-bijnier) zijn
behoorlijk veranderd’, vertelt De Kloet.

‘In veel tekstboeken zie je de afgifte van cortisol nog getekend als een vrij vlakke curve die ’s ochtends voor het opstaan snel toeneemt en daarna gedurende de dag afzakt.’

De Kloet moet dat beeld echter drastisch bijstellen.
‘Als je om de 5 minuten bloedmonsters neemt, dan blijkt het verloop te bestaan uit pulsen.
Elk uur is er een nieuwe cortisolpuls, die ongeveer 20 minuten duurt.’

Figuur 1. Cortisonpulsen worden met intervallen van 1 uur in het bloed afgegeven door de bijnierschors. MR en GR vertonen hierop een verschillende dynamische respons.
MR wordt door zijn hoge affiniteit voor cortison direct bezet en transloceert naar de kern.
Ondanks de variaties in hormoonconcentratie in het bloed blijft de MR daar zitten.
GR daarentegen ‘luistert’ naar de pulsen door bij elke piek de kern in en uit te transloceren.

ZIE VERDER HET ARTIKEL IN HET TIJDSCHRIFT

Zenuwcellen in hippocampus reageren
verschillend op effecten corticosteron

Onlangs onderzocht N.G. van Gemert de effecten van het stresshormoon corticosteron (cortisol bij mensen), geproduceerd door de bijnieren, op de hippocampus.
‘We weten dat stress veel effecten heeft op genexpressie en op de fysiologie van de cellen in de hersenen’, aldus de promovenda.  

‘Acute stress is een gezonde respons, die ervoor zorgt dat je bijvoorbeeld bij een auto-ongeluk heel precies opslaat wat er
vlak voor, tijdens en na de knal gebeurde.
Maar bij chronische stress ligt dat anders:
dan gaat de functie van de hippocampus – een hersendeel
dat vooral belangrijk is voor leren en het geheugen – door uitputting juist achteruit.
Bepaalde cellen in de hippocampus zijn dan minder gemakkelijk te exciteren.
Dit kan onder meer leiden tot een depressieve stoornis
en posttraumatische stressstoornis.’

ZIE VERDER HET ARTIKEL IN HET TIJDSCHRIFT

Klassieke tweedeling diabetes mellitus is achterhaald

De klassieke indeling van diabetes mellitus in twee typen is
achterhaald, stelt prof. dr. C.J.J. Tack.
In werkelijkheid bestaan er meer verschillende typen.
Dankzij dit groeiende inzicht hoopt de internist uit Nijmegen uiteindelijk elke patiënt een toegesneden behandeling te kunnen bieden.

Meerdere typen diabetes
‘Ik denk dat auto-immuundiabetes het duidelijkst als categorie
te onderscheiden is’, licht Tack toe. ‘Bij patiënten met deze
variant vind je in het bloed antistoffen tegen de bètacellen in de
eilandjes van Langerhans: anti-GAD (glutamic acid decarboxylase).

Vanwege een gebrek aan histologische gegevens weten we
niet zeker of in de eilandjes werkelijk een ontstekingsproces
plaatsvindt, maar waarschijnlijk is dat wel het geval.
Tegelijkertijd blijkt uit de schaarse histologische onderzoeken dat de inflammatie zelfs bij “klassieke” gevallen niet altijd aanwezig is.’

Bij jonge mensen met auto-immuundiabetes zal het leeuwendeel
van de patiënten een snelle progressie laten zien en binnen
korte tijd insuline nodig hebben.
Dit lijkt Tack de ziekte die diabetes mellitus type 1 wordt genoemd.
Daarnaast zijn er mensen met een wat langere aanloopfase die uiteindelijk ook GADantistoffen blijken te hebben.

Soms wordt deze groep aangeduid met LADA (latent autoimmune diabetes in adults).
Tot slot zijn er wat oudere en dikkere patiënten die geen insuline
nodig hebben en volgens de boekjes diabetes mellitus type 2
hebben, maar bij wie toch antistoffen aanwezig blijken.
‘Het lijkt erop dat auto-immuunfenomenen in verschillende gradaties voorkomen’, zegt Tack.

ZIE VERDER HET ARTIKEL IN HET TIJDSCHRIFT

Endocrinologische kennis onmisbaar voor de oncologie’

Op 16 mei 2008 nam internist-oncoloog/endocrinoloog
prof. dr. J.G.M. Klijn met zijn rede Borstkanker, het verleden,
heden en toekomst afscheid als hoogleraar Endocriene oncologie
aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
De titel van zijn afscheidsrede geeft al aan dat mammacarcinoom hét centrale thema in zijn loopbaan als onderzoeker is geweest.
In de loop der jaren verschoof het accent daarbij van de endocriene aspecten van mammacarcinoom naar de genetische aspecten.

ZIE VERDER HET ARTIKEL IN HET TIJDSCHRIFT